توجيه اقتصادي استفاده از لامپ کم مصرف
ويژگيهاي لامپ کم مصرف
توصيه هاي لازم
يکي ازمشکلات مهم صنعت برق درزمينه تامين برق کشور، رشدبيش ازحدمصرف برق درساعت اوج مصرف مي باشد که وسايل روشنايي مانند لامپ ها، سهم زيادي ازاين مصرف رابه خود اختصاص مي دهند و از آنجا که وسايل روشنايي يکي ازمولفه هاي مهم افزايش باردرساعات پيک مي باشند ،استفاده از لامپ ها ي کم مصرف بجاي لامپ هاي التهابي(لامپ رشته اي معمولي)تاثيربسياري درکاهش مصرف برق دراين ساعت دارد. در حال حاضر در كشور ما براي توليد برق عمدتا از سوخت هاي فسيلي استفاده مي شودكه اين نوع سوخت علاوه برهزينه هاي بالاي توليد، باعث آلودگي محيط زيست مي شود. لذا بمنظور كاهش هزينه هاي توليد برق و جلو گيري از آلودگي محيط زيست ازطريق افزايش گرايش مردم به استفاده ازلامپ هاي کم مصرف ،دولت ميزان مناسبي يارانه به لامپهاي مذكور اختصاص داده است تا با عث افزايش توان خريد اينگونه لامپهاتوسط مردم بمنظور جايگزين کردن لامپهاي کم مصرف بجاي لامپ هاي رشته اي گردد. بدين منظور وزارت نيرو با هدف کاهش مصرف انرژي خصوصاً در ساعات اوج مصرف، از سال) 1374) براي ترغيب مردم به استفاده از لامپهاي کم مصرف بجاي لامپهاي رشته اي مبالغي را به عنوان يارانه به لامپهاي مذکور بميزان 171 ميليارد ريال و با استفاده از منابع داخلي ومنابع عمومي دولت، تخصيص داده و تاكنون بميزان 13 ميليون شعله لامپ كم مصرف بين مصرف كنندگان توزيع كرده است.
طرح توسعه استفاده از لامپهاي کم مصرف در برنامههاي سوم و چهارم توسعه اقتصادي و اجتماعي کشور و با اعتباري بالغ بر 558 ميليارد ريال توانسته است سهم ميزان مصرف لامپهاي رشتهاي را به نفع لامپ کم مصرف در کشور تغيير دهد.در حال حاضر 45 شركت جواز فعاليت صنعتي کار لامپهاي كم مصرف الكترونيكي را از وزارت صنايع اخذ و از ميان آنها12 شركت فعال مي باشند. براي نيل به اين هدف سازمان بهره وري انرژي ايران (سابا) بعنوان متولي توليد لامپ هاي کم مصرف اقدام به انعقاد قراردادي با واحد هاي صنعتي مونتاژ لامپهاي كم مصرف الكترونيكي (توليد كنندگان)نموده است تا با پرداخت يارانه مناسب به هر شعله لامپ كم مصرف الكترونيكي ترتيبي اتخاذ نمايد، تا واحد هاي صنعتي مذكورباتوليد و توزيع لامپ کم مصرف با استفاده از شركتهاي توزيع ذيصلاح وبا قيمتهاي يارانه اي آن را در اختيار مصرف كنندگان قرار دهند
در اوايل دهه 80 ميلادي با توليد لامپهاي فلورسنت فشرده تحول عظيمي در امر روشنايي ايجاد شد و به دليل مصرف بسيار كمتر انرژي اين لامپ ها نسبت به لامپهاي رشته اي به ""لامپهاي كم مصرف "" شهرت يافتند.در سال 1985 نيز با توليد لامپهاي كم مصرف بالاست سرخود، استفاده از اين لامپها به سرعت گسترش يافت ودرحال حاضرانواع مختلفي ازاين لامپ ها درمدلها واندازه هاي مختلف توليد ومورد استفاده قرارگرفته است . لامپ کم مصرف خود نوعي لامپ فلورسنت است ونحوه کارآن بدين صورت است که برخورد الکترونها ، اتمهاي جيوه داخل لامپ را تهييج کرده و اشعه ماوراء بنفش توليد ميکند نتيجه برخورد اين اشعه نامرئي با لايه فسفر پوشش داده شده روي سطح داخلي تيوپ، نور مرئي ايجاد ميکند که با تغيير فسفر ميتوان نورهايي با رنگهاي مختلف مانندسبز، زرد،سفيد،قرمزوآبي ايجاد کرد . به طورکلي هدف ازتوليد اين نوع لامپ عبارت است از: 1-کاهش مصرف برق و هزينه مصرف کنندگان 2- کاهش ميزان سرمايه گذاري جهت تأمين تأسيسات توليد و توزيع برق 3- کاهش آلودگي هاي زيست محيطي .
لامپ هاي کم مصرف به ميزان قابل توجهي نسبت به لامپ هاي رشته اي باعث کاهش مصرف انرژي مي شوند بطوريکه آزمايشات انجام شده برروي لامپ هاي کم مصرف نشانگرآن است که اين لامپ ها يک پنجم لامپ هاي رشته اي انرژي الکتريکي مصرف مي کنند يعني هزينه برق براي يک لامپ رشته اي100 وات با1000 ساعت کارکرد15000 ريال وبراي يک لامپ کم مصرف 20وات باهمان ميزان کارکرد فقط 3000ريال است .به عبارت ديگر اگر هرمشترک خانگي بجاي5 لامپ رشته اي100 وات خود 5 لامپ کم مصرف 20وات جايگزين کند و روزانه بمدت 5 ساعت ازاين لامپ ها استفاده شود ،هزينه مصرف برق لامپ هاي کم مصرف درمدت طول عمراين لامپ ها(10000 ساعت)در5/5 سال بامحاسبه هزينه اوليه خريدلامپها،معادل250000 ريال وهزينه لامپ هاي رشته اي نيز بامحاسبه هزينه خريدلامپ ها درهمين مدت کارکرد معادل000/000/1 ريال خواهد گرديد ،که بامطابقت عددهاي مذکورمشخص مي گردد که لامپ هاي کم مصرف ازلحاظ عمر ومصرف برق نسبت به لامپ هاي رشته اي بسيار بهينه مي باشند .
شار (شدت) نوري : ميزان نوردهي يک لامپ کم مصرف 20 وات با يک لامپ رشتهاي 100 وات برابر است. بعبارت ديگر لامپ هاي کم مصرف20 وات نوري معادل يک لامپ رشته اي100 وات توليد مي کننديعني پنج برابر توان مصرفي خود . توان مصرفي : يک لامپ کم مصرف 20 وات داراي مصرف انرژي معادل 20% يک لامپ رشتهاي 100 وات است و اين بدين معناست که مصرف انرژي يک لامپ رشتهاي 100 وات معادل پنج عدد لامپ کم مصرف 20 وات است.. بهرهوري نوري : در يک لامپ رشتهاي فقط 10% از انرژي به نور تبديل ميشود. بدين معني که بهره نوري اين نوع لامپ 12 لومن بر وات ميباشد در حالي که بهره نوري يک لامپ کم مصرف 20 وات، 60 لومن بر وات است. بالا بودن بهره نوري در انواع لامپ هاي کم مصرف به معناي مصرف انرژي کمتر و بدنبال آن کاهش هزينه و همچنين توليد نور بيشتر مي باشد. . عمر لامپ : طول عمر لامپ هاي رشتهاي حدود 1000 ساعت و در لامپ هاي کم مصرف حدود 10000 ساعت(يعني 10 برابر) ميباشد. . جايگزيني آسان : لامپ هاي کم مصرف در توانهاي 20 وات و 11 وات E27 و E14 به بازار عرضه ميشود. به همين دليل نوع 20 وات آن به سادگي و بدون نياز به تغييرات جايگزين لامپ رشتهاي 100 وات و نوع 11وات آن جايگزين لامپ شمعي 60 وات ميشود. با اين جايگزيني نه تنها از لحاظ ميزان روشنايي تغييري حاصل نميشود بلکه 80% در مصرف انرژي صرفهجويي مي گردد. نور يکنواخت و بدون لرزش : به خاطر کارکرد مدارهاي راهانداز الکترونيکي در فرکانس بالا، نور توليدي لامپ کم مصرف از کيفيت بسيار بالايي نسبت به لامپ هاي فلورسنت معمولي برخوردار بوده و تقريباً يکنواخت و بدون لرزش ميباشد. به طوري که علاوه بر راحتي ديد، باعث افزايش کارائي، ايمني و آسايش انسان ميشود. راه اندازي بدون چشمک زدن : لامپ هاي فلورسنت معمولي ( مهتابي )که بوسيله استارتر کار ميکنند در هنگام روشن شدن چندين بار چشمک زده و سپس روشن ميشوند. اين اشکال در لامپ هاي کم مصرف با بهره گيري از مدار الکتريکي مرتفع گرديده است بطوري که زمان روشن شدن لامپ کم مصرف حدود 4% ثانيه بدون چشمک زدن و تقريبا معادل لامپ رشته اي معمولي است. عدم ايجاد حرارت مزاحم : در لامپ هاي رشته اي که 90% انرژي مصرفي به گرما تبديل ميشود، افزايش دماي محيط در هنگام استفاده نمودن تعداد زيادي از آنها بخصوص در فصل گرما کاملا محسوس و آشکار است. اين مسئله باعث مصرف بيشتر انرژي الکتريکي جهت خنک نمودن محيط مي شود. در حاليکه اگر در اين محيط به همان تعداد از لامپ کم مصرف استفاده شود ضمن اينکه مصرف انرژي بابت روشن شدن لامپ ها کاهش مي يابد به علت توليد حرارت بسيارکمتر توسط اين لامپ ها هواي محيط گرم نمي شود. امکان انتخاب رنگ: از ديگر مشخصات مهم لامپ کم مصرف امکان انتخاب رنگ نور آن (استاندارد، آفتابي، مهتابي، رنگي) بر اساس کاربرد و نياز مصرف کنندگان ميباشد. اين مشخصه لامپ کم مصرف، امکان استفاده آنرا براي روشنايي دکوراتيو فراهم کرده است. براي مصارف خانگي تلفيق و ترکيبي از نوع آفتابي و مهتابي و براي مصارف تجاري نوع مهتابي اين لامپ ها توصيه مي شود. اين مزيت در حالي است که امکان انتخاب رنگ مهتابي براي انوع لامپ رشته اي معمولي وجود ندارد. حذف اثر استروبوسکوپي: هنگام کار با ماشين آلات صنعتي عملکرد لامپ هاي فلورسنت معمولي(مهتابي) يا لامپ هاي تخليه اي فشار بالا مي تواند باعث خطاي ديد شود بطوري که صفحات دوار از نظر بيننده ساکن بنظر برسند و همين خطاي ديد خطراتي را براي کاربر ايجاد مي کند. اين پديده اثر استروبوسکوپي نام دارد. با استفاده از لامپ هاي کم مصرف الکترونيکي که در فرکانس بالا کار مي کنند مي توان اين اثر را کاملا حذف کرد و محيطي مطمئن و ايمن براي کاربر فراهم نمود.
1- استفاده ازلامپ هاي کم مصرف بجاي لامپ هاي رشته اي وخاموش کردن لامپ هاي اضافي تاثير زيادي درکاهش مصرف انرژي الکتريکي بخصوص درزمان اوج مصرف برق( ازهنگام غروب آفتاب تاچهارساعت بعد ازآن )دارد. 2- توجه نماييد که لامپهاي فلورسنت( مهتابي ) نيز نوعي لامپ کم مصرف مي باشند بنابراين درصورت استفاده ازاين لامپها،لازم نيست که لامپ هاي کم مصرف راجايگزين اين لامپ ها نماييد . 3- براي بهره گيري ازحداکثر نور لامپ هاي کم مصرف اين لامپ ها رابصورت آويزنصب کنيد . 4- سعي کنيد از لامپ هاي کم مصرف درمحفظه هاي بسته مانند چراغ هاي پوشش دار ودرمحيط هاي مرطوب مانند حمام خودداري کنيد . 5- لامپ هاي کم مصرف پس ازروشن شدن درفاصله زماني 3تا5 دقيقه به حداکثر نوردهي خود مي رسند . 6- نصب ديمربراي لامپ هاي کم مصرف به اين لامپ هاصدمه جدي وارد مي کند . 7- در اتاقهاي مطالعه ، نشيمن ، پذيرايي و آشپزخانه از لامپهاي كم مصرف بجاي لامپهاي شمعي لوسترها و رشته اي 100 وات استفاده کنيد . 8- استفاده از لامپهاي کم مصرف در محلهايي که ساعات بيشتري در شبانه روز به روشنايي نياز دارند و همچنين خاموش و روشن کردن آنهاکمتر است، توصيه مي شود. 9- تميزکردن مرتب لامپهاي کم مصرف مانع ازکاهش بهره نوري اين لامپ ها براثرغبارگرفتگي مي شود . 10- تغيير ولتاژ برق به لامپهاي کم مصرف صدمه واردمي کند بنابراين درهنگام مشاهده تغيير ولتاژ بخصوص هنگام طوفان ، رعدوبرق وبارندگي شديد لامپهاي کم مصرف خود راخاموش کنيد . 11- درصورت مشاهده چشمک زدن لامپهاي کم مصرف درهنگام خاموش بودن ،براي رفع اين حالت و افزايش طول عمرلامپ،چراغ نوري کليدبرق را ازمدارخارج کنيد .
