به منظور به حداکثر رساندن بهرهوری از منابع تجدیدناپذیر انرژی، شکلدهی مازاد اقتصادی، انجام اصلاحات اقتصادی، بهینهسازی و ارتقای فناوری در تولید، مصرف و نیز تجهیزات و تأسیسات مصرفکننده انرژی و برقراری عدالت اجتماعی، دولت مکلف است ضمن فراهم آوردن مقدمات ازجمله گسترش حمل و نقل عمومی و عملیاتی کردن سیاستهای مستقیم جبرانی اقدامهای ذیل را از ابتدای فراهم آوردن مقدمات از جمله گسترش حمل و نقل عمومی و عملیاتی کردن سیاستهای مستیم جبرانی اقدامهای ذیل را از ابتدای برنامه چهارم به اجرا گذارد.
الف: نسبت به قیمتگذاری نقت کوره، نفت گاز و بنزین بر مبنای قیمتهای عمده فروشی خلیج فارس،اقدام کرده و از محل منابع حاصله اقدامات ذیل را به عمل آورد:
کمک مستقیم و جبرانی از طریق نظام تأمین اجتماعی به اقشارآسیبپذیر
مقاومسازی ساختمانها و مسکن شهری و روستایی در مقابل زلزله و بهینهسازی ساخت و سازها درمصرف انرژی
کمک به گسترش و بهبود حمل و نقل عمومی (درونشهری و برونشهری، راهآهن و جادهای،تولید خودروهای دوگانهسوز و همچنین توسعه عرضه گاز طبیعی فشرده با قیمتهای یارانهایبه حمل و نقل عمومی درون شهری
اجرای طرحهای بهینهسازی و کمک به اصلاح و ارتقای فناوریوسایل، تجهیزات کارخانجات و سامانههای مصرفکننده انرژی در جهت کاهش مصرف انرژی و آلودگی هوا و توانمندسازی مردم در کاربرد فناوریهای کممصرف
تبصره 1 : نفت گاز برای تأمین آن بخش کشاورزی با قیمت نفت سفیدیارانهای به صورت سهمیهای عرضه خواهد شد
تبصره 2 : در مورد مصرف نفت گاز ماشینآلات بخش کشاورزی، هرساله معادل یارانه مربوطه در اختیار وزارت جهاد کشاورزی قرار میگیرد تا بر اساس آییننامهای که به پیشنهاد وزارت جهاد کشاورزی و سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور به تصویب هیئت وزیران میرسد در اختیار بخش کشاورزی قرار گیرد.
ب : قیمت گاز طبیعی برای صنایع بر مبنای کمترین سطح قیمت آن درصنایع کشورهای همجوار، توسط دولت در ابتدای برنامه تعیین میشود.
ج : در انرژی برق از خانوارهای کممصرف حمایت صورت گیرد
تبصره : عرضه نفت سفید و گاز مایع برای مصارف تجاری و صنعتی بهقیمت بدون یارانه (مطابق روال بند ”الف“ این ماده) خواهد بود.
د : آییننامه اجرائی این تبصره به تصویب هیئت وزیران خواهدرسید.
ماده 60 :
دولت موظف است به منظورتقویت و توانمندسازی ساختارهای مرتبط با محیط زیست و منابع طبیعی، سازوکارهای لازم را جهت گسترش آموزشهای عمومی و تخصصی محیط زیست، در کلیه واحدهای آموزشی و مراکزآموزش عالی، حمایت از سرمایهگذاری در بخش محیط زیست و منابع طبیعی، ایجاد تقویت ساختارهای مناسب برای فعالیتهای زیست محیطی، در دستگاههای اثرگذار بر محیط زیست،تنظیم و برقرار نماید.
ماده 61 :
دولت مکلف است، که در طول برنامه چهارم اقدامهای ذیل را به عمل آورد:
الف: طرح خوداظهاری برای پایش منابع آلودهکننده را آغاز نماید. کلیه واحدهای تولیدی،خدماتی و زیربنایی باید بر اساس دستورالعمل سازمان حفاظت محیط زیست نسبت به نمونهبرداری و اندازهگیری آلودگیها و تخریبهای خود اقدام و نتیجه را به سازمان مذکور ارائه دهند. واحدهایی که تکالیف این بند را مراعات ننمایند، مشمول ماده (30) ”قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا مصوب 3/2/1374“ خواهند بود.
ب: به منظور جلوگیری از افزایش بیرویه مصرف سموم دفع آفات نباتی و کودهای شیمیایی، اتخاذ روشی نماید که موجبات استفاده بیشتر از کود کمپوستو مبارزه بیولوژیک، به تدریج فراهم شود. ضوابط ورود، ساخت، فرمولاسیون و مصرف کودهای شیمیایی و سموم دفع آفات نباتی از جهت تأثیرات زیست محیطی را توسط وزارتخانههای جهاد کشاورزی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان حفاظت محیط زیست و مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران تهیه و به تصویب هیئت وزیران برساند.
ج: ارائه برنامه مدیریت پسماندهای کشور و اتخاذ روشی که باهمکاری شهرداریها، بخشداریها، دهیاریها در وهله اول در سه استان مازندران،گیلان و گلستان اجرا شود، به طوری که در پایان برنامه چهارم، جمعآوری، حمل و نقل،بازیافت و دفع کلیه پسماندها و روشهای فنی زیست محیطی و بهداشتی انجام شود. همچنین ضمن تأمین اعتبارات لازم, کلیه شبکهها و تأسیسات جمعآوری و تصفیه فاضلاب در دست اجرای استانهای خوزستان، گیلان، مازندران، گلستان و تهران و شهرهای مراکزاستانها را تکمیل و به مرحله بهره برداری رسانده و مطالعات سایر شهرها را انجام وبا توجه به اولویت به مرحله اجرا برساند
62-دولت موظف است:
الف : در طول برنامه چهارم، میزان آلودگی هوای شهرهای تهران،اهواز، اراک، تبریز، مشهد، شیراز، کرج و اصفهان را در حد استاندارد مصوب شورای عالی حفاظت محیط زیست کاهش دهد.
آییننامه اجرایی این بند، توسط سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور ووزارتخانههای نفت، صنایع و معادن، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، راه و ترابری وکشور تهیه و به تصویب هیئت وزیران رسانده شود.
ب: در طول برنامه چهارم، تمهیداتی اتخاذ کند که کلیه خودروها و موتورسیکلتهای فرسوده کشور از رده خارج شوند.
ماده 63 :
دولت موظف است حداکثر تا پایان سال اول برنامه چهارم، به منظور ساماندهی و جلوگیری از آلودگی و تخریب سواحل، بااولویت دریای خزر، طرح جامع ساماندهی سواحل که متضمن اقدامهای ضروری همچون: تعیین و آزادسازی حریم، استقرار مدیریت یکپارچه سواحل، ضوابط و استانداردهای زیست محیطی و دریانوردی، صیادی و آبزی پروری، بازبینی و اصلاح و تکمیل قوانین و مقررات را همراه با تعیین مسئولیت دستگاههای ذیربط در زمینه سیاستگذاری، اجرا و نظارت،تدوین نماید.
دولت موظف است کلیه وزارتخانهها و مؤسسات دولتی را به شکل ساماندهی نماید که تا پایان برنامهچهارم، عقبنشینی شصت (60) متر حریم دریا صدرصد (100%) انجام پذیرد.
آییننامه اجرایی اینماده توسط سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور، سازمان حفاظت محیط زیست، وزارتخانههای مسکن و شهرسازی کشور، جهاد کشاورزی، راه و ترابری، نیرو و عندال لزوم سایر دستگاههای ذیربط و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.
ماده 64 :
سازمان حفاظت محیطزیست، مکلف است:
الف: در راستای ارتقای آگاهیهای عمومی و دستیابی به توسعه پایدار به منظور حفظ محیط زیست و با تأکید بر گروههای اثرگذار و اولویتدار ازابتدای برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران،آییننامه اجرایی مربوط را با پیشنهاد شورای عالی حفاظت محیط زیست به تصویب هیئت وزیران برساند. کلیه دستگاههای ذیربط، رسانههای دولتی و صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران ملزم به اجرای برنامههای آموزشی بدون دریافت وجه موضوع این ماده قانونی میباشند.
ب: نظام اطلاعات زیست محیطی کشور را در سطوح منطقهای، ملی و استانی تا پایان سال اول برنامه چهارم ایجاد نماید تا زمینه پایش، اطلاعرسانی وارزیابی زیست محیطی فراهم گردد. دستگاههای ذیربط مکلفاند در تدوین و اجرایی نمودناین نظام همکاری نمایند.
ماده 65 :
دولت موظف است نسبت بهتدوین اصول توسعه پایدار بوم شناختی، به ویژه در الگوهای تولید و مصرف ودستورالعملهای بهینهسازی مربوطه اقدام نماید. دستگاههای مرتبط موظف به رعایت اصول و دستورالعملهای مذکور در طرحها و برنامههای اجرایی خود میباشند.
ماده 66 :
کلیه دستگاههای اجرایی و مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی موظفاند،جهت کاهش اعتبارات هزینهای دولت، اعمال سیاستهای مصرف بهینه منابع پایه و محیطزیست، برای اجرای برنامه مدیریت سبز شامل: مدیریت مصرف انرژی، آب، مواد اولیه وتجهیزات (شامل کاغذ)، کاهش مواد زائد جامد و بازیافت آنها (در ساختمانها و وسایل نقلیه)، طبق آییننامهای که توسط سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان مدیریت وبرنامهریزی کشور با همکاری دستگاههای ذیربط تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهدرسید، اقدام نمایند.
ماده 67 :
الف) برنامه مدیریت زیست بومی در زیستبومهای حساس، به ویژه دریاچه ارومیه، تهیه و به مرحله اجرا درمیآید. سازمان حفاظت محیط زیست با همکاریسازمان مدیریت و برنامهریزی کشور و وزارتخانه های نیرو و جهاد کشاورزی، آییننامه اجرایی این ماده را تهیه و به تصویب هیئت وزیران میرسانند.
ب) به منظور جلوگیری از شکار بیرویه و نابودی تنوعزیستی، دولت مکلف است با همکاری مراجع ذیربط درنیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ترتیبی اتخاذ نماید تا ضمن محدود کردن پروانه حمل اسلحه شکاری و بازنگری در ضوابط صدور پروانههای مذکور، تعداد سلاحهای شکاری را متناسب با جمعیت قابل برداشت از حیات وحش به تشخیص سازمان حفاظت محیط زیست برساند و نسبت به جمعآوری سلاحهای غیرمجاز تا پایان برنامه چهارم اقدام نماید.