تجربه چند دهه گذشته در عرصه هاي بين المللي نشان داده است كه رشد اقتصادي و توسعه صنعتي كه خود پايه هاي اصلي پيشرفت تكنولوژيك در رسيدن به اقتدار سياسي، استقلال ملي و شكوفايي فرهنگي هستند، تا اندازه زيادي به استفاده درست و منطقي از منابع انرژي ارتباط دارد. از همين رو انرژي در بازارهاي جهاني به صورت يك كالاي گرانبها درآمده است و براي كشورهايي كه از آن برخوردارند سرچشمه درآمدهاي بزرگ و سرشاري به شمار ميرود. حال با اين مقدمه ميتوان گفت كه در كشور ما با روند كنوني افزايش جمعيت و طبعاً افزايش مصرف منابع انرژي در آيندهاي نه چندان دور ما را با بحرانهاي شديد اقتصادي و اجتماعي روبرو خواهد كرد. زيرا توليد انرژي برق كه بخش زيادي از مصارف صنايع و بخش خانگي و تجاري را شامل ميشود، عمدتاً از طريق سوزاندن سوختهاي فسيلي، مثل نفت و گاز صورت ميگيرد. به همين دليل كشورهاي پيشرفته جهان به ويژه آنهايي كه از لحاظ منابع انرژي به ساير كشورها وابسته اند از چند دهه گذشته به اين طرف تلاشهاي فراواني در جهت صرفه جويي و مصرف منطقي نفت و گاز، بهينه سازي تجهيزات انرژي بر و جايگزيني سوختهاي فسيلي با منابع انرژي تجديدپذير، مانند انرژي خورشيدي، باد و زمين گرمايي انجام داده اند.
همانطور كه گفته شد در كشور ما به جهت وجود منابع غني زيرزميني و ظرفيتهاي بالاي طبيعي عرضه انرژي (برق، گاز ، بنزين) با قيمتهايي پايينتر از نرخ جهاني صورت ميگيرد و شايد همين موضوع باعث استفاده نادرست و غير بهينه از منابع انرژي شده كه باعث وارد آمدن خسارات جبران ناپذيري بر اقتصاد كشور شده است، بنحوي كه بنا بر مطالعات انجام شده اين خسارات رقمي در حدود 5 ميليارد دلار در سال را شامل ميشود. بر اساس آمار موجود ايران با داشتن حدود يك درصد از جمعيت جهان، حدود 9% از فرآورده هاي نفتي دنيا را مصرف ميكند. در سالهاي اخير نيز رشد مصرف انرژي در جهان سالانه يك تا دو درصد و در ايران 5 تا 8% بوده است. به عبارت ديگر رشد مصرف انرژي در ايران بيش از 5 برابر متوسط رشد مصرف در جهان است. از طرفي نيز در حال حاضر 40 درصد از درآمد ملي با استخراج و صادرات منابع نفتي حاصل ميشود و با توجه به بالا بودن سرانه و رشد سريع مصرف انرژي و پايين بودن قيمت انرژي در كشور، در صورت تداوم روند فعلي از رديف كشورهاي صادركننده انرژي، خارج خواهيم شد. از طرف ديگر با توجه به محدوديت منابع انرژيهاي فسيلي براي صيانت از اين منابع و جلوگيري از تخريب محيط زيست و دستيابي به توسعه پايدار بايد در مديريت توليد و مصرف انرژي در كشور همانگونه كه طي ده سال گذشته اقداماتي انجام شده است بطور جديتري تجديدنظر كنيم . پس شكي نيست كه بهينه سازي مصرف انرژي ميتواند كمك بزرگي به رشد و توسعه كشورمان داشته باشد.
يكي از بخشهاي عمده مصرفكننده انرژي در هر كشوري و از جمله ايران بخش صنعت است كه به دليل بالا بودن ميزان مصرف انرژي، وجود پتانسيل صرفه جويي، سطح آگاهي دستاندركاران صنعت از مقوله انرژي و صرفه جويي، اهميت و دخالت هزينه هاي انرژي در هزينه هاي توليد و ارائه خدمات، همواره از ديدگاه بهينه سازي مصرف انرژي مورد توجه بوده است و اجراي برنامه هاي بهينه سازي مصرف انرژي در اين بخش از اولويت خاصي برخوردار ميباشد.
بايد توجه داشت كه نوع انرژي مصرفي در صنايع يكسان نيست و به نوع صنعت وابسته است. كل مصرف انرژي در بخش صنعت در سال 1382 معادل 1/156 ميليون بشكه معادل نفت خام و حدود 5/21 درصد از كل مصرف انرژي كشور بوده است، كه پس از بخش خانگي، تجاري و بخش حمل و نقل در رتبه سوم مصرف انرژي قرار دارد. حدود 80% مصرف انرژي اين بخش به كارگاههاي صنعتي بزرگ اختصاص دارد و لازم به ذكر است كه بخش خانگي نيز به تنهايي بيشترين مصرف كننده نفت سفيد در كشور بوده و حدود 6/94 درصد از كل مصرف اين فرآورده در كشور مربوط به بخش خانگي بوده است بخش حمل و نقل نيز عمدتاً مصرف كننده دو فرآورده بنزين موتورو نفت گاز ميباشد. در سال 1382، 4/20355 ميليون ليتر بنزين و 3/15169 ميليون ليتر گازوئيل در اين بخش به مصرف رسيده است.
حال با توجه به مقدمه ذكر شده اهميت و ضرورت اقدامات بهينه سازي مصرف انرژي دركشور مشخص ميگردد.